Kadencja Parlamentu Europejskiego w latach 2019-2024 była okresem dynamicznych zmian i wyzwań zarówno dla Europy, jak i całego świata. W tym czasie odbyło się 56 sesji plenarnych i aż 267 posiedzeń. W przeciągu pięciu lat miało miejsce wiele kluczowych wydarzeń i procesów, które wpłynęły na politykę, gospodarkę i społeczeństwo Unii Europejskiej.
Brexit
Początek kadencji Parlamentu skupiony był wokół wyjścia Wielkiej Brytanii ze struktur unijnych. Chociaż referendum w sprawie Brexitu odbyło się w czerwcu 2016 roku, proces opuszczania Unii przez Wielką Brytanię zakończył się formalnie dopiero 31 stycznia 2020 roku. Następnie rozpoczął się okres przejściowy, który trwał do końca 2020 roku. W tym czasie Parlament Europejski odgrywał kluczową rolę w zatwierdzaniu umów i regulacji związanych z Brexitem.
Proces dezintegracji wpłynął też bezpośrednio na Parlament, bowiem zmniejszyła się liczba eurodeputowanych z 751 do 705. Część miejsc, dokładnie 27 zostało przydzielonych innym państwom członkowskim, a druga cześć została zachowana na potrzeby przyszłych rozszerzeń. Konsekwencje opuszczenia Brytyjczyków odczuły tez poszczególne frakcje polityczne.
Covid-19
Rok 2020 skupił się wokół walki z pandemia Covid-19. Wpłynęła ona nie tylko na politykę Unii, ale też na jej funkcjonowanie. W Parlamencie wprowadzono system umożliwiający pracę zdalną i głosowanie online. Sesje plenarne oraz spotkania komisji parlamentarnych odbywały się głównie w formie hybrydowej lub całkowicie zdalnej.
Parlament Europejski zatwierdził utworzenie funduszu Next Generation EU o wartości 750 miliardów euro, mającego na celu wsparcie państw członkowskich w odbudowie gospodarki po pandemii. Parlament wypracował liczne programy, plany działań oraz inne instrumenty wsparcia (wraz z Radą i Komisją) w obszarze zdrowia oraz wsparcia dla gospodarek państw członkowskich po pandemii. W konsekwencji cała kadencja kładła nacisk na walkę z pandemią oraz zmniejszaniu jej konsekwencji. Nawet w lipcu 2023 roku, Parlament zatwierdził Plan działania na przyszłe kryzysy zdrowotne zakładający wznowienie Europejskiej Unii Zdrowia.
Europejski Zielony Ład
W rezolucji z 2019 roku Parlament wezwał Komisję Europejską oraz państwa członkowskie do podjęcia działań ograniczających globalne ocieplenie i emisje gazów cieplarnianych. W czerwcu 2021 roku, PE zatwierdził europejskie prawo o klimacie, a w 2023 Pakiet Fit for 55, będących częścią Europejskiego Zielonego Ładu. Pakiety prośrodowiskowe były jedną z najbardziej polaryzujących kwestii na sesjach plenarnych Parlamentu.
Nowy przewodniczący
11 stycznia 2022 roku zmarł przewodniczący Parlamentu David Sassoli. Swoją funkcje pełnił od początku kadencji. Nową przewodniczącą została Roberta Metsola. Była trzecią kobietą w historii, która sprawowała ten urząd. Jest wysoce prawdopodobne, że w X kadencji ponownie zostanie wybrana na to stanowisko.
Wojna na Ukrainie
Rok 2022 to też pełnoskalowa agresja rosyjska na Ukrainę. Od razu po wybuchu wojny, PE spotkał się w Brukseli na nadzwyczajnej sesji plenarnej. Do europosłów osobiście przemawiał prezydent Ukrainy, dziękował za wsparcie jakie Europejczycy okazali walczącemu Kijowowi oraz uchodźcom.
W obliczu agresji, PE przyjął pierwszy pakiet sankcji wobec Rosji. Rok później przyjęto już dziesiąty pakiet, który nie tylko objął sankcjami towary podwójnego zastosowania, ale też siedem podmiotów irańskich, produkujących sprzęt dla rosyjskiej armii. Ponadto, Parlament wezwał NATO do zaproszenia Ukrainy do sojuszu oraz uhonorował naród ukraiński nagrodą im. Sacharowa.
W 2024 roku, eurodeputowani przyjęli kolejne środki wsparcia UE dla Ukrainy, dokonując tym samym średniookresowej rewizji długoletniego budżetu UE.
Na sesjach plenarnych wywiązywała się między eurodeputowanymi dyskusja dotycząca zniesienia ceł na produkty rolne z Ukrainy. Zwolennicy zniesienia ceł argumentowali, iż jest to ważny krok solidarności z Ukrainą, który pomoże jej w trudnym okresie odbudowy. Przeciwnicy podkreślali jednak, że taki krok może negatywnie wpłynąć na europejskich rolników, którzy mogą nie być w stanie konkurować z tańszymi produktami z Ukrainy.
Korupcja
W grudniu 2022 roku media i władze śledcze ujawniły działania o charakterze korupcyjnym, które obejmowały kilku eurodeputowanych oraz ich współpracowników. Belgijska prokuratura przeprowadziła serię nalotów w Brukseli, w trakcie których znaleziono znaczne sumy pieniędzy w gotówce.
Jedną z głównych osób zamieszanych w skandal była Eva Kaili, grecka eurodeputowana i ówczesna wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego. Została ona oskarżona o przyjmowanie łapówek od przedstawicieli rządu Kataru i Maroko oraz od podmiotów prywatnych w zamian za wpływanie na decyzje w PE. W sprawę zamieszani byli też członkowie jej rodziny. W wyniku skandalu Eva Kaili została odwołana ze stanowiska wiceprzewodniczącej PE, a inne osoby zamieszane w aferę straciły swoje stanowiska i immunitety.
Kryzys migracyjny
Kwestie migracji i azylu są nieodłącznym elementem unijnej polityki. Dlatego też w 2021 roku Parlament poparł przekształcenie Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie azylu w Agencję UE ds. Azylu, której zadaniem jest pomoc w procedurach azylowych w państwach członkowskich. Parlament w 2024 roku, przyjął ostateczną wersję nowego paktu o migracji i azylu, który wprowadził mechanizm solidarności, wzmocnienie Frontexu, partnerstwo migracyjne oraz wsparcie finansowe dla krajów trzecich, które współpracują w zakresie zarządzania migracją i reintegracji powracających migrantów.
Parlament przyjął też szereg rezolucji, skierowanych do poszczególnych państw w tym Polski. Wezwał on do poszanowania praw człowieka na granicy polsko-białoruskiej oraz potępił instrumentalizację migrantów przez reżim białoruski.
Zmiany traktatów
Podczas IX kadencji, PE zaproponował poprawki do traktatów. Zakładały one zniesienie zasady jednomyślności stosowanej w Radzie odnośnie spraw zagranicznych i bezpieczeństwa. Chciano też przenieść kompetencje w obszarze ochrony środowiska i bioróżnorodności, które są aktualnie kompetencjami dzielonymi, na poziom kompetencji wyłącznych UE. Sam katalog kompetencji dzielonych proponowano rozszerzyć o chociażby: zdrowie publiczne, leśnictwo czy obronność. Parlament podkreślił tez potrzebę zwiększenia swoich uprawnień w sferze legislacyjnej poprzez przyznanie mu inicjatywy ustawodawczej. Propozycje te zostały przegłosowane pod koniec 2023, lecz Rada Europejska nie obrała ich za swój punkt obrad na marcowym posiedzeniu w 2024 roku.
Podsumowanie
Nowa, X kadencja PE przez kolejne pięć lat skupiać się będzie na problemach z którymi mierzono się w poprzedniej kadencji. W dalszym ciągu będzie to trwająca wojna na Ukrainie, Europejski Zielony Ład, czy kryzys migracyjny.
Pierwsze posiedzenie odbędzie się już jutro – 16 lipca 2024 roku. Eurodeputowani wybiorą prezydium Parlamentu Europejskiego oraz składy komisji. Już przed oficjalnym posiedzeniem, posłowie i ich działania zaczęły wzbudzać kontrowersje związane z formowaniem nowych, skrajnie prawicowych i eurosceptycznych frakcji.