Obecnie w Muzeum Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie (Stary Spichlerz) można zwiedzać stałą wystawę jego prac, która została wzbogacona o “Bok stall z kościoła Św.Krzyża”. Jest to rysunek, który powstał w 1896 r., w czasie odnawiania kościoła pw. Świętego Krzyża w Krakowie (w latach 1896-1898).
Trochę o Wyspiańskim i jego twórczości
Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański (1869-1907) należał do najwszechstronniejszych i najbardziej wpływowych twórców okresu Młodej Polski. Był nie tylko dramaturgiem i malarzem, ale także grafikiem, poetą, scenografem, architektem wnętrz oraz aktywnym uczestnikiem życia artystycznego Krakowa. W swojej twórczości dążył do połączenia różnych form wyrazu i głęboko wierzył w ideę sztuki narodowej, zakorzenionej w tradycji, ale otwartej na nowoczesność.
Rysunek części bocznej zaplecka stall Wyspiański wykorzystał, aby zilustrować swoje teksty. Skorzystał z dzieła w artykule “Św. Krzyż”, “Dawna polichromia kościoła św. Krzyża w Krakowie” oraz w “Epilogu uroczystego przedstawienia w Teatrze Krakowskim w dniu 27 czerwca 1898 na cześć Adama Mickiewicza”, który napisał wraz z Lucjanem Rydlem. Szkic ten świadczy o fascynacji Wyspiańskiego dawną sztuką sakralną, jej symboliką i rzemiosłem. Podobnych szkiców artysta wykonał więcej. Wyspiański dokumentował między innymi detale architektoniczne i polichromie w krakowskich kościołach, takich jak kościół Franciszkanów czy Mariacki. Wyspiański odrysowywał średniowieczne ornamenty, fragmenty stall, głowice kolumn czy gotyckie łuki i przekształcał je w nowoczesne kompozycje dekoracyjne, które później wykorzystywał w swoich projektach malarskich i architektonicznych.
Na jego twórczość składają się także monumentalne realizacje, takie jak słynne witraże ”Bóg Ojciec” w kościele Franciszkanów pw. Św. Franciszka, liczne portrety wykonane pastelami, projekty mebli, a także dramaty z “Weselem” na czele. Wyspiański tworzył również scenografię i kostiumy teatralne, dążąc do stworzenia Teatru Narodowego jako miejsca łączącego słowo, obraz i przestrzeń w jedną ideę artystyczną.
Chociaż artysta zmarł młodo, w wieku 38 lat, pozostawił po sobie ogromny dorobek, który do dziś inspiruje kolejne pokolenia twórców i badaczy. Jego wizje i projekty, często wyprzedzające swoją epokę, miały głęboki wpływ na rozwój polskiej sztuki nowoczesnej, teatru i myśli o sztuce narodowej. Dzisiejsze wystawy, takie jak pokaz nowego rysunku w Muzeum Narodowym w Krakowie, są nie tylko prezentacją jego kunsztu, ale także świadectwem ciągłej żywotności jego myśli artystycznej.
Muzeum
Muzeum Stanisława Wyspiańskiego to oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, który mieści się w Starym Spichlerzu. Można obejrzeć tam niemal 150 dzieł artysty, z czego większość stanowią prace pastelowe.
Na parterze znajdują się autoportrety Wyspiańskiego, wizerunki najbliższej rodziny i przyjaciół, a także widoki Krakowa. Na pierwszym piętrze można podziwiać dzieła artysty, które nawiązują do trzech głównych wątków w jego twórczości. Poszczególne części wystawy noszą nazwy: Żywioły, Wawel – dramat królów i Apollo-Chrystus.
W podziemiu budynku, w sali Księgi moje, eksponowany jest m.in. księgozbiór Stanisława Wyspiańskiego, z jego odręcznymi notatkami, pierwodruki wydań jego dramatów, a także utworów innych autorów, dla których okładki i ilustracje artysta wykonał. W muzeum można obejrzeć również teatralia, czyli plakaty do inscenizacji sztuk Wyspiańskiego z wybranymi zdjęciami i fragmentami filmów z najsłynniejszych inscenizacji oraz ekranizacji dzieł literackich artysty, a także krótki film, który jest mu poświęcony.
Autorki: Joanna Zalewska, Zofia Suwała
Źródła: Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Stanisława Wyspiańskiego