Zespół badawczy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu – Radosław Sojak, Andrzej Meler i Beata Królicka – opublikował w czasopiśmie „Studia Socjologiczne” (2025, nr 1) wyniki kompleksowego badania ideologicznego profilu polskiej infosfery.
Celem analizy było ustalenie, który z trzech głównych nurtów politycznych – lewicowo-liberalny, centrowy czy prawicowy – ma największy udział w mediach, rozumiany jako obecność polityków w audycjach i publikacjach różnych typów nadawców.
Zrównoważona polaryzacja
W pierwszej połowie 2023 roku przestrzeń medialną w Polsce cechowała zrównoważona polaryzacja. Przekaz lewicowo-liberalny stanowił 43% całości, prawicowy 41%, a centrowy 16%. Taki rozkład świadczy o względnej równowadze między głównymi ideologiami. Wpływ na ten stan miały dwa czynniki: przewaga prawicowego przekazu w mediach publicznych oraz dominacja przekazu lewicowo-liberalnego wśród największych portali internetowych.
Analiza poszczególnych typów mediów pokazuje wyraźne różnice. W telewizji dominował światopogląd prawicowy, głównie dzięki TVP, przy wyraźnym lewicowo-liberalnym kontraście ze strony TVN. Polsat prezentował przekaz zbliżony do zbalansowanego, choć nadal spolaryzowany. Radio charakteryzowało się podobnym rozkładem jak telewizja, przy czym największy udział w kreowaniu zasięgu dla wszystkich profili miało RMF FM. TOK FM reprezentowało przekaz lewicowy, a Polskie Radio i Radio Plus – prawicowy. W internecie przeważały media lewicowo-liberalne, takie jak Onet, WP czy Gazeta.pl, a jedynie Interia miała wyraźnie prawicowy profil. Portale miały także największy udział w całkowitym zasięgu infosfery – aż 40%. Prasa okazała się najbardziej spolaryzowanym segmentem. Tytuły takie jak „Polityka” i „Newsweek” zdecydowanie sprzyjały lewicy, natomiast „Gazeta Polska” czy „Sieci” – prawicy. Tylko „Fakt” wykazywał względną równowagę.
Druga fala badania wszystko zmieniła
W drugiej fali badania, przeprowadzonej w okresie od stycznia do kwietnia 2024 roku, autorzy odnotowali znaczącą zmianę. Był to skutek przejęcia władzy przez koalicję KO, PSL, Polski 2050 i Nowej Lewicy oraz przejęcia kontroli nad mediami publicznymi. W rezultacie proporcje w telewizji i radiu odwróciły się – to światopogląd lewicowo-liberalny zaczął dominować. Największą zmianę zanotowano w przypadku telewizji, gdzie indeks affinity dla przekazu lewicowego wyniósł 150, co oznacza silną nadreprezentację tego profilu w porównaniu z rokiem 2023. W radiu zmiana była również istotna, choć mniej dynamiczna. Internet pozostał najbardziej stabilnym segmentem, natomiast w prasie wzrósł udział głosów centrowych przy jednoczesnym spadku głosów prawicowych.
W 2024 roku polska infosfera stała się wyraźnie bardziej lewicowo-liberalna. Wzrost tego profilu był zarówno efektem zmiany politycznej, jak i długofalowego procesu wzrostu znaczenia mediów internetowych. Jednocześnie udział profilu centrowego pozostał stabilny, a prawicowego wyraźnie się zmniejszył.
Badacze wskazują na dwa główne czynniki wpływające na strukturę ideologiczną mediów. Pierwszym z nich jest polityczna kontrola nad mediami publicznymi, której zmiana może wywołać szybkie i znaczące przesunięcia. Drugim – procesowy i długofalowy – jest rosnące znaczenie internetu, który sprzyja utrwalaniu dominacji przekazu lewicowo-liberalnego, szczególnie wśród młodszych pokoleń socjalizowanych w erze cyfrowej.
Podsumowanie
Podsumowując, w 2023 roku Polska miała infosferę spolaryzowaną, ale względnie zrównoważoną. W 2024 roku sytuacja zmieniła się na korzyść przekazu lewicowo-liberalnego, przy jednoczesnym spadku udziału prawicy. Wyniki te potwierdzają trafność prognoz badaczy i sugerują, że trend ten może się pogłębiać wraz z dalszą marginalizacją tradycyjnych mediów i wzrostem roli internetu.
Artykuł opublikowano w „Studiach Socjologicznych” (2025, nr 1), pod tytułem „Kto dominuje w polskim dyskursie medialnym? Profil ideologiczny polskiej infosfery”.