Raport „Przyszłość Pracy 2025” Światowego Forum Ekonomicznego („The World Economic Forum) identyfikuje kilka kluczowych trendów, które będą miały znaczący wpływ na rynek pracy do 2030 roku. Wzrost znaczenia AI czy rosnące koszty życia to tylko jedne z nich. Warto wiedzieć czego możemy się spodziewać w najbliższych latach.
AI i technologie przetwarzania informacji
Rynek pracy w nadchodzących latach będzie znacząco zmieniał się pod wpływem wielu czynników. Dla nikogo nie będzie raczej zaskoczeniem, jeśli jednym z nich będzie wpływ sztucznej inteligencji. Rosnące znaczenie AI i technologii przetwarzania informacji (big data, VR, AR) są wskazywane jako główne czynniki napędzające transformację w znacznej części organizacji. W wielu krajach ponad 80% pracodawców uważa te technologie za kluczowe. Obecnie średnio 48% zadań jest wykonywanych przez ludzi, 30% przez technologię, a 22% przez kombinację obu. Do 2030 roku, przewiduję się zmianę tych proporcji, na 33% zadań wykonywanych przez ludzi, 34% przez technologię i 33% w kombinacji. Pokazuje to rosnące znaczenie technologii w wykonywaniu zadań.
Autoryzacja procesów
Sama automatyzacja procesów odgrywa w tej kwestii znaczną rolę. Raport podaje, że do 2030 roku, spadek udziałów pracy ludzkiej w zadaniach będzie wynikać z postępującej automatyzacji. Około 82% wspomnianej redukcji w latach 2025-2030, ma być spowodowane samą automatyzacją, a 19% rozszerzeniem współpracy człowiek-maszyna. Automatyzacja jest bardziej popularna w krajach o wysokich dochodach, w porównaniu z tymi o średnich i niższych.
Starzenie się społeczeństwa i wiek produkcyjny
W krajach o wysokich dochodach starzenie się populacji i zmniejszanie się liczby ludności w wieku produkcyjnym ma istotny wpływ na rynek pracy. Starzejące się społeczeństwa zwiększają współczynniki zależności, co oznacza, że mniejsza liczba osób w wieku produkcyjnym musi utrzymać rosnącą liczbę osób starszych. Kraje takie jak Australia, Niemcy i Japonia szczególnie odczuwają skutki spadku liczby ludności w tym wieku.
W krajach o niższych dochodach obserwuje się natomiast wzrost liczby ludności w wieku produkcyjnym, co może stanowić „dywidendę demograficzną”. Następuje tam wzrost liczby miejsc pracy w sektorze edukacji, np. dla nauczycieli akademickich. Do 2050 roku kraje o niższych dochodach będą stanowiły 59% światowej populacji w wieku produkcyjnym, co oznacza, że będą one źródłem około 2/3 nowych pracowników. Regiony takie jak Indie i kraje Afryki Subsaharyjskiej będą w najbliższych latach dostarczać najwięcej nowych pracowników. Około 40% pracodawców na całym świecie uważa, że starzenie się i spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym napędza transformację ich organizacji, podczas gdy 25% uważa, że transformacja ta jest spowodowana rosnącą liczbą ludności w wieku produkcyjnym.
Fragmentacja geoekonomiczna
Fragmentacja geoekonomiczna odnosi się do podziału gospodarki światowej na regionalne bloki lub strefy, charakteryzujące się różnymi standardami, regulacjami i politykami handlowymi. Ma związek także z nasilającymi się napięciami geopolitycznymi, konfliktami oraz wzrostem ograniczeń w handlu i inwestycjach globalnych. Rządy reagują na to poprzez wzrost subsydiów, politykę przemysłową oraz regulacje antymonopolowe. Prawie 34% ankietowanych pracodawców uważa wzrost napięć geopolitycznych i konfliktów za kluczowy czynnik transformacji organizacyjnej. Dodatkowo 23% wskazuje na wzrost ograniczeń w handlu i inwestycjach, a 21% na subsydia rządowe i politykę przemysłową jako czynniki kształtujące ich działalność. Mimo że trendy geoekonomiczne są jednymi z najmniej korzystnych dla tworzenia miejsc pracy, oczekuje się, że przyniosą 5 milionów netto dodatkowych miejsc pracy do 2030 roku, głównie w sektorach logistyki, bezpieczeństwa i strategii.
Koszty życia i inflacja
Rosnące koszty życia i wyższe ceny (inflacja) są wskazywane jako jedne z kluczowych czynników transformacji biznesowej przez wielu pracodawców. Jest to problem szczególnie istotny w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie sześciu na dziesięciu respondentów uważa inflację za znaczącą przyczynę. Wzrost kosztów życia przyczynia się do zwiększenia znaczenia kreatywnego myślenia oraz odporności, elastyczności i zdolności adaptacji. Umiejętności te są niezbędne dla firm chcących utrzymać konkurencyjność w zmiennym środowisku ekonomicznym. Poglądy na temat wpływu inflacji różnią się w zależności od regionu. W Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej za ważniejszy problem uważa się spowolnienie wzrostu gospodarczego.
Trendy te wzajemnie na siebie oddziałują, co oznacza, że ich wpływ na rynek pracy jest złożony i wielowymiarowy. Na przykład, rozwój AI i automatyzacja mogą pogłębić nierówności społeczne, jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie środki w zakresie edukacji i przekwalifikowania. Transformacja energetyczna ma wpływ na zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie zielonych technologii. Rosnące koszty życia zwiększają zapotrzebowanie na elastyczność i odporność, kreatywne myślenie oraz mogą prowadzić do zmian w strategiach wynagrodzeń. Fragmentacja geoekonomiczna prowadzi do konieczności dywersyfikacji łańcuchów dostaw i rozwoju umiejętności związanych z cyberbezpieczeństwem.