Mercosur, czyli Południowoamerykański Wspólny Rynek. Jest to blok gospodarczy założony w 1991 roku przez cztery państwa: Argentynę, Brazylię, Paragwaj i Urugwaj, do którego w 2024 roku dołączyła Boliwia. Jego celem jest znoszenie ceł między krajami członkowskimi, ujednolicenie polityki handlowej wobec państw trzecich oraz rozwój wspólnej gospodarki. Od ponad dwóch dekad trwają negocjacje nad wielką umową o wolnym handlu między Mercosur a Unią Europejską. W 2019 roku ogłoszono porozumienie wstępne, za to pod koniec 2024 roku UE i Mercosur potwierdziły uzgodnienie polityczne. Do dziś jednak umowa nie weszła w życie, ponieważ wymaga ratyfikacji przez wszystkie kraje członkowskie tego sojuszu
Projekt Mercosur – jakie ma założenia
Projekt zakłada zniesienie około 91% ceł na towary z Mercosur, przy czym część produktów rolnych ma zostać objęta limitami importowymi i kontyngentami. W zamian kraje Mercosur obniżyłyby cła na towary przemysłowe z Europy, w tym również dla samochodów, maszyn czy leków. Umowa chroniłaby także setki europejskich produktów regionalnych poprzez system oznaczeń geograficznych. W dokumencie znalazły się zapisy dotyczące ochrony klimatu i realizacji postanowień Porozumienia Paryskiego, choć przeciwnicy umowy obawiają się, że w praktyce nie zatrzyma to wycinki lasów tropikalnych ani stosowania pestycydów zakazanych w Europie.
Mercosur – plusy i minusy
Zwolennicy wskazują na ogromny potencjał gospodarczy – ponad 700 milionów konsumentów w obu blokach, większą wymianę handlową, nowe rynki zbytu dla przemysłu motoryzacyjnego i maszynowego, a także tańsze produkty dla europejskich konsumentów. Krytycy, zwłaszcza w Polsce, zwracają uwagę na ryzyko zalewu unijnego rynku tańszą żywnością z Ameryki Południowej, co może uderzyć w rodzimych rolników. Obawy budzi zwłaszcza import wołowiny, drobiu, cukru czy etanolu. Polski rząd już zapowiedział, że w obecnym kształcie nie poprze umowy, podkreślając potrzebę mocniejszych mechanizmów ochronnych dla rolnictwa. Podobne stanowisko zajmują także inne kraje unijne, m.in. Francja i Austria.
Przyszłość tej inicjatywy
Przyszłość porozumienia na linii Unia Europejska – Mercosur wciąż pozostaje niepewna. Jeśli zostanie ratyfikowane, otworzy największą strefę wolnego handlu na świecie, ale zarazem zmusi rolnictwo europejskie – w tym polskie – do głębokiej adaptacji. Jeżeli natomiast sprzeciw części państw członkowskich okaże się trwały, umowa może utknąć w martwym punkcie, a relacje handlowe między Europą a Ameryką Południową będą rozwijać się wolniej, na podstawie dotychczasowych zasad. Dla Polski oznacza to konieczność dalszej walki o równowagę między interesami przemysłu a ochroną krajowego rolnictwa, które wciąż pozostaje fundamentem bezpieczeństwa żywnościowego i tożsamości narodowej.